Armand de Lauwere

Een samenvatting van een onderzoek van Jan Brauer naar Armand de Lauwere, een boekhouder uit Venlo die in de 2e wereldoorlog bij de NGI in Belfeld werkte. Dr. Jan Brauer (Belfeld 1956) schrijft als historicus over grens- en WOII-thema’s. Hij promoveerde in 2022 aan de Universiteit van Amsterdam op het proefschrift Over degrens. De sociaal-politieke dynamiek in de Nederlands-Duitse grensregio’s, 1930-1940 (Hilversum 2022).

Terwijl in maart 1945 in Limburg de bevrijdingsvlaggen wapperen, sterft honderden kilometers verderop boekhouder Armand de Lauwere een stille dood in concentratiekamp Buchenwald. Op papier: longontsteking. In werkelijkheid: het gevolg van uitputting, mishandeling en mensonterende omstandigheden. Zijn naam verdwijnt die dag van de kampadministratie, een van de duizenden die het niet overleefden.

De Lauwere, geboren in 1906 in Venlo, leidde een ogenschijnlijk onopvallend leven. Boekhouder bij een greswarenfabriek in Belfeld, echtgenoot en vader van vier kinderen, drie daarvan doof. Maar achter die façade school een man met principes. Tijdens de bezetting bood hij hulp aan Franse vluchtelingen — mannen op zoek naar vrijheid — en hielp hij hen via de Maas verder op weg. Zijn daad werd aangemerkt als “Feindbegünstigung”, hulp aan de vijand. De Duitse bezetter veroordeelde hem tot twee jaar tuchthuis in Siegburg.

Maar ook na het uitzitten van zijn straf volgde geen vrijheid. Hij belandde in kamp Sachsenhausen, en uiteindelijk in Buchenwald, waar hij zijn laatste adem uitblies op 2 maart 1945 – de dag waarop zijn geboortestad Venlo juist werd bevrijd. Het lot van De Lauwere staat symbool voor de grimmige realiteit van het Derde Rijk. Een gewone man, die simpelweg koos voor menselijkheid, werd slachtoffer van een nietsontziend systeem. Zijn verhaal, nu weer aan het licht gebracht, verdient blijvende herinnering – niet alleen als tragisch voorbeeld, maar als stille hulde aan morele moed.